Πριν μερικά χρόνια αρκούσε να πει κανείς «το διάβασα στην εφημερίδα» και όλοι να θεωρήσουν ότι αυτό που έλεγε όντως ίσχυε. Fast forward στο 2011 και πλέον η συγκεκριμένη φράση δεν έχει καμία αξία. Το διαδίκτυο πλέον έχει αλλάξει ολοκληρωτικά τον τρόπο με τον οποίον αναλύουν οι άνθρωποι την εκάστοτε είδηση. Πλέον, το brand της εφημερίδας ή του αρθρογράφου έχει χάσει την δύναμη του και οι αναγνώστες θέλουν να βγάζουν τα δικά τους συμπεράσματα. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με έναν τρόπο που είναι ταυτόχρονα πολύ απλός αλλά και πολύ δύσκολος.
Το Internet και όλη του η φιλοσοφία έχει βασιστεί στα links. Είτε πρόκειται για εσωτερικά links από ένα άρθρο του site σε ένα άλλο άρθρο του ίδιου site, είτε πρόκειται για εξωτερικά links που μεταφέρουν τον χρήστη από site σε site. Η δύναμη και ο τρόπος σκέψης του Google πηγάζει από τα links. Το Holy Grail του γίγαντα της αναζήτησης είναι αυτός ο αλγόριθμος που επισκέπεται όλα τα sites, τα βαθμολογεί ανάλογα (και) με τα εισερχόμενα προς αυτά links και τα εμφανίζει σε αντίστοιχες θέσεις στις αναζητήσεις των χρηστών.
Και για να επανέλθουμε στο θέμα μας, ο μοναδικός τρόπος με τον οποίον μπορούν οι αναγνώστες να καταλήξουν στα δικά τους συμπεράσματα είναι η ανάγνωση και η αξιολόγηση των πηγών ένός κειμένου. Όπως είπα και πριν, βρισκόμαστε στην εποχή που τα brandnames έχουν χάσει μεγάλο μέρος από την δύναμη τους και κρίνονται κάθε φορά από την αρχή. Ακόμα, αν κάποιος χρήστης ενδιαφέρεται να διαβάσει περισσότερο για ένα θέμα, επισκεπτόμενος τα links-πηγές μπορεί να βρει κι άλλα links με επιπλέον πληροφορίες. Να μετατραπεί δηλαδή σε ένα ανθρώπινο Google και να αξιολογήσει μόνος του τα γεγονότα, να εμβαθύνει σε αυτά και να καταλήξει στο προσωπικό του σύμπερασμα. Έτσι, δεν αναγκάζεται να ασπαστεί την γνώμη του κάθε δημοσιογράφου – blogger ως θέσφατο.
Αντίστοιχα, όταν κάποιος δεν παράγει το δικό του υλικό οφείλει να δίνει το αντίστοιχο credit στην πρωτογενή πηγή. Ακόμα και όταν πρόκειται για μία φωτογραφία, ο χρήστης έχει το δικαίωμα να ξέρει από που προήλθε αυτή η φωτογραφία και να μπορεί να αξιολογήσει αν πρόκειται για προϊόν μοντάζ ή όχι. Αυτό όμως απαιτεί να καταλάβουμε όλοι μας ότι στην νέα εποχή που βρισκόμαστε, το brandname μας έχει μηδενιστεί και την δύναμη την κατέχουν οι χρήστες.
Η νοοτροπία που έχουν πολλοί και προσπαθούν να «κλειδώσουν» τους αναγνώστες μέσα στην σελίδα τους είναι παλαιολιθική. Δεν γίνεται να βρίσκεσαι σε μία βιβλιοθήκη και να μην διαβάζεις βιβλία από διάφορους συγγραφείς. Πριν μερικά χρόνια είχα παρευρεθεί σε ένα συνέδριο στο Amsterdam σχετικά με το διαδίκτυο [TNW Conference]. Εκεί, ο Jeff Jarvis είπε κάτι πολύ σωστό απευθυνόμενος σε όλους τους συμμετέχοντες (bloggers & startupers κυρίως):
Δώστε δύναμη στους χρήστες σας και αυτό θα γυρίσει πίσω σε εσάς.
Και είχε απόλυτο δίκιο. Οι χρήστες δεν ψάχνουν εις βάθος όλα τα θέματα. Αλλά πρέπει να τους δίνεται αυτή η δυνατότητα από το κάθε site, σε κάθε άρθρο. Γιατί την μία φορά που θα επιλέξουν να εμβαθύνουν, πρέπει οι πηγές να είναι τέτοιες ώστε να υποστηρίξουν όλα αυτά που αναγράφονται στο κείμενο. Έτσι, την επόμενη φορά θα ξέρουν αν μπορούν να εμπιστευτούν τον συγκεκριμένο αρθρογράφο. Στα μάτια μου, ο δημοσιογράφος – blogger που αρνείται αν αποκαλύψει τις διαδικτυακές του πηγές και προσπαθεί να στερήσει από τους αναγνώστες του την δυνατότητα να ενημερωθούν επιπλέον για το συγκεκριμένο θέμα, χάνει σημαντικό μερίδιο από την αξιοπιστία του και, προσωπικά, αρνούμαι να τον επισκέπτομαι.
Κλείνοντας, θέλω να κάνω μία αναφορά και στο Google. Μπορεί να αξιολογεί τα εισερχόμενα links για να βαθμολογήσει μία σελίδα αλλά αντίστοιχα αξιολογεί και τα εξερχόμενα links. Αν σκεφτούμε ότι ο αλγόριθμος αυτός ήταν το προϊόν διδακτορικής διατριβής και δεν έχει σταματήσει να εξελίσσεται όλα αυτά τα χρόνια, καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για έναν από τους πιο έξυπνους αλγορίθμους εκεί έξω. Μάλιστα, αφού κρατείται ως επτασφράγιστο μυστικό από την Google και κανείς μας δεν ξέρει πώς ακριβώς λειτουργεί, θα χαρακτήριζα ανόητο όποιον πιστεύει ότι μπορεί να τον ξεγελάσει μην αποδίδοντας links.
ΥΓ. Πηγή έμπνευσης αυτού του κειμένου αποτέλεσε ένα πρόσφατο γεγονός στο οποίο κάποιος δημοσιογράφος της lifo.gr θεώρησε εαυτόν αυθεντία και, αφού είδε κάτι στο Twitter από τον @Stathisgr [link], αρνήθηκε να αναφέρει την πηγή του και απλά το αναδημοσίευσε στον προσωπικό του χώρο στην lifo [link].
Είμαι ο δημοσιογράφος. ΔΕΝ είδα τη φωτο απ’ τον Στάθη – που σύμφωνα με τη λογική σας θα έπρεπε να είχε βάλει κι αυτός κρέντιτ. (Πού το είδε, απο ποιον το έμαθε;)
Το είδα από aggregator (πιθανότατα όπως και ο Στάθης) στον οποίο δε συνηθίζεται να μπαίνει λινκ (όπως αυτά που βάζω σχεδόν σε ΟΛΑ τα ποστ μου εδώ και χρόνια), μιας και δεν παράγει πρωτογενές υλικό αλλά ανακυκλώνει από πηγές, που ανακυκλώνουν από πηγές κ.ο.κ.
Βασίζετε το (κατά τα άλλα ενδιαφέρον και σωστό άρθρο σας) σε ένα tweet-συκοφαντία του diakoptis, που νόμισε ότι είδα κάτι σ’ ένα άλλο tweet -ανθρώπου που δεν ακολουθώ καν, αν δεν κάνω λάθος, ή που δεν έχω προσέξει καν αν ακολουθώ.
Από πού κι ως πού μια σαχλαμάρα που έγραψε κάποιος σημαίνει ότι «είδα κάτι στο twitter και απλά το αναδημοσίευσα στο μπλογκ μου».
Μιλάμε για τη φωτογραφία που ήταν πρώτο θέμα στο διεθνές ίντερνετ όλη μέρα, όχι για κείμενο που «αναδημοσίευσα».
Συγνώμη για τη μεγάλη απάντηση, αλλά πραγματικά μου έκανε εντύπωση πώς ένα ωραίο κείμενο για τη δεοντολογία βασίστηκε σε μια άστοχη εικασία (που είχα εκείνη τη μέρα ήδη αποδείξει πως ήταν ψευδής), χωρίς καν να το ψάξετε.
Το συγκεκριμένο γεγονός αποτέλεσε αφορμή για το κείμενο μου, γι αυτό αναφέρθηκα σε αυτό μόνο στο υστερόγραφο και όχι μέσα στο κείμενο. Πιθανόν να είναι όπως ακριβώς τα λέτε, γι αυτόν ακριβώς το λόγο έβαλα τα σχετικά links (με την προσωπική μου άποψη προηγουμένως), για να μπορέσουν να κρίνουν οι αναγνώστες το τι πραγματικά ισχύει. Αν έχω κάνει λάθος, ζητώ συγγνώμη.
Πάντως, παρόλο που ούτε ο Στάθης ανέφερε ως πηγή το αντίστοιχο aggregator, έδωσε το πρωτογενές link και μπορούν να κρίνουν, όσοι το βλέπουν, αν πρόκειται για μία αυθεντική φωτογραφία ή όχι. Εσείς, απλά αναπαράγατε την φωτογραφία χωρίς να μπορεί ο χρήστης να κρίνει την πηγή σας.
Κανείς δεν ήξερε αν ήταν αυθεντική για μέρες. Ο λόγος που παρέθεσα μόνο τη φωτογραφία ήταν επειδή στο reddit υπήρχε μόνο η φωτο και όχι η πηγή.
Αν ακολουθούσα τον Στάθη, ίσως είχα δει το λινκ και θα έβαζα ως πηγή το σάιτ (και όχι βέβαια τον Στάθη, πράγμα για το οποίο με ψέξατε).
Το μπλογκ μου είναι γεμάτο λινκς σε άλλους ανθρώπους και γεμάτο Via. Τις φορές που κάτι είναι τόσο δημόσιο, όπως η συγκεκριμένη φωτο στο ίντερνετ -και εφ’ όσον δεν το βρίσκω μέσω σάιτ αλλά μέσω διαφόρων τύπων search engines- είναι λογικό ότι δε θα υπάρχει κρέντιτ.
Έστω και από μια παρεξήγηση όμως, σας βγήκε ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο.