Το πολύ 3D βλάπτει

Πριν από ένα χρόνο προβλέπαμε, πως το 3D θα έμπαινε για τα καλά στην ζωή μας. Η βιομηχανία της τεχνολογίας θα πόνταρε αρκετά σε αυτό, για να βγάλει στην αγορά νέα προϊόντα, τα οποία οι καταναλωτές θα έτρεχαν να βάλουν στο σπίτι τους. Κι ήδη το βλέπουμε αυτό με το παρόν να είναι ενδιαφέρον και το μέλλον πολλά υποσχόμενο. Ωστόσο δεν λείπει η ανησυχία, που προέρχεται κυρίως από εκεί που ξεκίνησαν όλα: το Hollywood, που βλέπει οι 3D ταινίες να είναι κατώτερες των προσδοκιών, αυτό να απεικονίζεται με μικρότερο αριθμό εισιτηρίων και να μεταφράζεται σε λιγότερες εισπράξεις-κέρδη. Κάτι που θα έπρεπε να περιμένουμε.

Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο και έχει όνομα: μιμητισμός. Ανατρέχοντας στο πρόσφατο σχετικά παρελθόν, μπορούμε να θυμηθούμε δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα ταινιών, πριν το Avatar, που ουσιαστικά διαμόρφωσαν εν πολλοίς το μοτίβο των ταινιών που ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια. To 1999 οι αδερφοί Wachowski μας παρουσίασαν το The Matrix, μια ταινία που εκτός όλων των άλλων έμεινε στην ιστορία για τα εφέ της. Δυο χρόνια αργότερα, το 2001 ο Peter Jackson μεταφέρει στην μεγάλη οθόνη την Συντροφιά του Δαχτυλιδιού, μένοντας επίσης στην ιστορία εκτός των άλλων για τα εφέ. Και οι δύο ταινίες ήταν το ξεκίνημα δυο τριλογιών, που μέχρι και το 2003 έκαναν τον κόσμο να τρέχει στον κινηματογράφο. Κι αυτή η επιτυχία ήταν που έκανε πολλούς να θέλουν να τις μιμηθούν. Ανεπιτυχώς. Γιατί;

Η απάντηση είναι απλή: δεν ήταν μόνο τα εφέ που μας έκαναν να πληρώνουμε το εισιτήριο στο σινεμά. Το Matrix είχε πίσω του μια φοβερή σε έμπνευση ιστορία, έκρυβε απίστευτα κοινωνικά-φιλοσοφικά μηνύματα και βγήκε στους κινηματογράφους την εποχή που στα σπίτια μας έμπαιναν οι υπολογιστές, με τους οποίους καταπιανόταν σε μεγάλο βαθμό η ταινία. Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών ήταν μεταφορά ενός εκπληκτικού λογοτεχνικού έργου του John Ronald Reuel (J.R.R.) Tolkien, διάσημου πολύ πριν βγει στο σινεμά. Η πλειονότητα των ταινιών, που ακολούθησαν συνδύαζαν εφέ και φαντασία, άλλα ήταν κενές περιεχομένου και ως εκ τούτου καταδικασμένες να περάσουν στην κινηματογραφική λήθη.

Αυτό συμβαίνει και με το Avatar. Είναι η ταινία που έγραψε ένα ολόκληρο κεφάλαιο στην κινηματογραφική ιστορία από μόνη της. Όχι μόνο για εμπορικά της επιτεύγματα, αφού έγινε γρήγορα η πρώτη ταινία σε εισπράξεις, ξεπερνώντας τον Τιτανικό (που παρεμπιπτόντως δημιούργησε επίσης ο James Cameron), και επειδή είχε 9 υποψηφιότητες για Όσκαρ από τα οποία κέρδισε τα τρία. Άλλα επειδή έβαλε για τα καλά στην ζωή μας το 3D. Και από τότε οι μιμητές ήταν πολλοί.

Γιατί οι δημιουργοί επιλέγουν να γυρίσουν την ταινία τους σε τρεις διαστάσεις; Εκτός του καλλιτεχνικού αποτελέσματος, αφού το 3D δίνει το κάτι παραπάνω, χρησιμοποιείται και ως ένα δυνατό εργαλείο marketing για να φέρει κόσμο στους κινηματογράφους. Κι όχι μόνο αυτό, άλλα να πληρώσουν και ακριβότερο εισιτήριο. Άλλα οι τελευταίοι δύο λόγοι είναι που οδηγούν τους παραγωγούς σε κατάχρηση της τεχνολογίας κάνοντας εκπτώσεις στην καλλιτεχνική αξία.

Toν «κίνδυνο» είχε επισημάνει από τον Νοέμβριο του 2010 και ο James Cameron, όταν πολλοί παραγωγοί μετέτρεπαν τις ταινίες του σε 3D στο post-production. Τότε, ούτε λίγο ούτε πολύ συμβούλευε αν θέλουν ταινίες σε 3D να τις γυρίζουν σε 3D για να έχουν καλύτερο αποτέλεσμα. Και αν και φαίνεται πως την ακολούθησαν αυτή την συμβουλή, δεν φαίνεται να σταμάτησαν την κατάχρηση.

Η απήχηση που έχει πλέον το 3D στις ΗΠΑ και διεθνώς δεν είναι η ίδια. Μπορεί στα μέρη μας να ενθουσιάζει, άλλα στην άλλη όχθη του Ατλαντικού έχει γίνει κομμάτι της καθημερινότητας και σινεφίλ ρουτίνας. Οι 3D ταινίες θάβουν τις υπόλοιπες και χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού είναι η τέταρτη ταινία των Πειρατών της Καραϊβικής, που στην Ελλάδα έκανε πρεμιέρα μόνη της (ανέβηκε άνετα στο Νο1 του box office) γιατί οι διανομείς φοβήθηκαν μην κάψουν τις υπόλοιπες ταινίες. Ωστόσο παραμένει η εξαίρεση ενός κανόνα, που θέλει οι εισπράξεις από 3D ταινίες να μην κυμαίνονται στα επίπεδα, που οι εταιρείες παραγωγής θα ήθελαν.

Πάρτε το κι αλλιώς: σε μια εξαιρετικά δύσκολη οικονομικά περίοδο ο σινεφίλ δεν θα ανεχτεί να ξοδεύει τόσο συχνά σε ακριβότερα εισιτήρια για να πάει στο σινεμά. Το εισιτήριο των 3D προβολών είναι περίπου 35% ακριβότερο από αυτό των «απλών» και είναι διαφορετικό να πρέπει να δώσεις την διαφορά μια φορά το τρίμηνο και διαφορετικό κάθε εβδομάδα. Και επιπλέον ο σινεφίλ δεν είναι χαζός και η τεχνολογία έχει βάλει το λιθαράκι της ώστε πολλές φορές να γνωρίζει τι περίπου θα δει σε μια ταινία, πριν καν μπει στο σινεμά. Σαν αποτέλεσμα οι ταινίες, που δεν το αξίζουν και τόσο, αναπόφευκτα θα έχουν μειωμένες εισπράξεις, γεγονός που σε ακριβές παραγωγές (γιατί το 3D είναι επιπλέον και μεγάλο σχετικά κόστος στην παραγωγή) μπορεί να είναι καταστροφικό.

Για να μην σας κουράσω παραπάνω, θα πρέπει κάποια στιγμή οι δημιουργοί να μην κάνουν κατάχρηση των όσων τους προσφέρει η τεχνολογία και να αφεθούν στην μαγεία του σινεμά. Ο Τσάρλι Τσάπλιν γυρνούσε με μια κάμερα. Η Κασαμπλάνκα δεν ήταν 3D. Όπως 3D δεν ήταν ούτε καν ο περσινός νικητής των Όσκαρ! Να επενδύσουν όχι σε εφέ άλλα σε ουσία κι αυτό μπορεί να έχει και πολύ καλά αποτελέσματα, και εισπρακτικά και καλλιτεχνικά.

Κλείνοντας… φαντάζεστε το The Matrix ή τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών σε 3D; Wow!